www.prosopa.com

Ο Ζαχαρίας ο Χανεντές, ο Κυριάκος Καλαϊτζίδης και το μουσικό σχήμα «Εν Χορδαίς».

Ο συνολικός χρόνος της ζωντανής ηχογράφησης απο το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών της συναυλίας Κλασσικής Ανατολικής μουσικής απο την Πόλη του 18ου αιώνα που ακούω τώρα και ώρα, είναι 75 λεπτά και 11 δευτερόλεπτα. Είμαι στο 10ο track, το «Ουζάλ Γιουρούκ Σεμάϊ» και φαντάζομαι οτι άμα τελειώσει και το 15ο («Οι της Χαλδαίας Καμίνου»), θα το ξαναβάλω απλά απο την αρχή. Θα το αφήσω να παίζει καθώς θα χώνομαι και στο κρεββάτι μου σιγά-σιγά κάποια στιγμή. Θα με συντροφέψει αυτή η μουσική μέχρι τα πρώτα όνειρα, μέχρι που θα σβύσει μέσα μου και θα ενωθεί με την ανάσα μου.

Εγω δεν αγαπώ την κλασσική μουσική όπως την ξέρω απο το σπίτι μου, το «Τρίτο Πρόγραμμα», την αστική, ελιπή, παιδεία μου. Ποτέ δεν έχω βάλει στο πικάπ (παλιά) ή στο cd player μια κλασσική σύνθεση για να με συντροφέψει στην σκέψη μου, το γράψιμο, την ονειροπόληση ή απλά στίς «κινήσεις» μου μέσα στον ιδιωτικό μου χώρο. Με αποσπούν αυτές οι μουσικές, δεν με συντροφεύουν, με βγάζουν απο το μονοπάτι μου. Αυτό που ακούω μιά ώρα τώρα σχεδόν είναι για μένα κάτι πρωτάκουστο. Με στηρίζει, με ταξιδεύει, ακουμπάω πάνω του και συγχρόνως υπάρχω συγκετρωμένος αλλού και ακέραιος, χωρίς να χάνω ούτε την πιό μικρή, απαλή, διακριτική κίνηση της σύνθεσης, της εκτέλεσης και της ερμηνείας. Στην σπάνιας πλουσιότητας και απλότητας έκδοση που κρατάω στα χέρια μου, διάβασα κι΄έμαθα όχι μόνο ποιός υπήρξε και ποιός είναι ο Ζαχαρίας ο Χανεντές, αλλά και σε ποιό πρόσφορο έδαφος βρέθηκε και άνθισε : «Ζαχαρίας ο χανεντές εν αρχή του ΙΖ΄αιώνος, μαθητής πολλών, ατελής δε μείνας της έσω μουσικής ευδοκίμησεν υπερβαλλόντως εν τη έξω». Οπου «έσω μουσική» η Εκκλησιαστική, «έξω» δε η «κοσμική» μουσική, αυτή που στη Δύση λέμε «Κλασσική».

Το «Ιστορικό πλαίσιο», που νοιώθει κανείς την ανάγκη να το φανταστεί κάπως, το δίνει ανάγλυφα στο εξαιρετικό του κείμενο ο καθηγητής Αθανάσιος Αγγέλου. Δεν μπάινω στον πειρασμό να «ψαλιδίσω» αποσπάσματα. Καταλήγει πάντως και εκείνος, όπως και ο Κυριάκος Καλαϊτζίδης στο «σχεδίασμα εισαγωγής» που ακολουθεί, σε μία φράση του Μιχαήλ Ψελλού. Ο καθηγητής Αγγέλου ανασύρει μια φράση του Ψελλού για την αισθητική για να μας ανοίξει την μεγάλη Πύλη : «Μικρολογίας απόλαυσις» είναι η φράση. Ο Καλαϊτζίδης παραθέτει μια άλλη φράση του Ψελλού που είναι, όπως λέει, «ιστορική διαπίστωση και προτροπή ταυτόχρονα». Η φράση είναι η ακόλουθη : «Πέρσαι, ΄Αραβες, Αιγύπτιοι και λοιποί είχον εντελέστερον ή ημείς πάν ελληνικόν εισηγμένον παρ’ εαυτοίς».

Τέλειωσε το cd και το ξανάβαλα απ΄την αρχή τώρα και κάνα εικοσάλπετο περίπου. Περίεργη μέρα η σημερινή. Προτελευταία της χρονιάς, είχε αυτή την φόρτιση του ποταμού που κυλάει μέσα απ΄τα χέρια σου και δεν καταλαβαίνεις που εκβάλλει. Σκουντουφλώντας σαν τον τυφλό στον Αδη πάνω στα διάφορα μικροεμπόδια, τίς συμπτώσεις και τούς λογισμούς της μέρας, νάμαι τώρα ήσυχος και ξεκούραστος ξανά – χάρη στή μουσική αυτή που ακούω. Καθάρισε ο νούς μου, άνοιξε η καρδιά μου, προσγειώθηκαν οι συνειρμοί μου εδω στο χώμα που πατάει και το κορμί μου, κι΄ας ταξιδεύουνε συγχρόνως ελέυθερες όσο ποτέ οι σκέψεις μου, στο χρόνο που δεν υπάρχει. Οπως σημείωνει ο Καλαϊτζίδης στον «Γενικό σχολιασμό του έργου» του Ζαχαρία, «οι μουσικοί φθόγγοι ρέουν αργά, σαν δάκρυα ή σαν τίς σταγόνες πολύτιμης πηγής. Η μουσική του Ζαχαρία είναι βαθύτατα στοχαστική και υπαρξιακή και γι΄αυτό εξακολουθεί να είναι πάντα επίκαιρη».

Ναί, είναι μιά πάρα πολύ επίκαιρη μουσική. Τωρινή, σύγχρονη, έρχεται απο πολύ παλιά, πάρα πολύ παλιά, απο την αρχή του κόσμου όπως τον φαντάζομαι τουλάχιστον εγώ – και φτάνει ως εδώ και περνάει μέσα απο τη ψυχή, τίς αισθήσεις, το σώμα, το πνεύμα, μέσα απ΄τούς τοίχους, πάνω απ΄τίς στέγες, τούς βυθούς, τούς ουρανούς και την ησυχία. Διαπερνάει την ησυχία, δεν την διαταράσσει, την ενισχύει, την γεννάει. Είναι μουσική που γεννά αρμονία επειδή έχει γεννηθεί απο την αρμονία και συνεχίζει έτσι τον κύκλο της. «Χωρίς χώμα, χωρίς σώμα, τόση αγάπη που πηγαίνει», λέει κάπου ο Σεφέρης. Εδω όμως δεν έχει ερωτηματικό. Πηγαίνει. Φως καθαρό και διαρκές, ποταμάκι κρυστάλλινου φωτός που ρέει απο κάπου μέσα μου και απο μέσα μου έξω μου, εδω, στίς άκρες των δαχτύλων που πληκτρολογούν τίς λέξεις χαμογελαστά και γλυκαίνει ο κόσμος όλος και η τελευταία μέρα του 2008 (περασμένα μεσάνυχτα πια), χαράζει και χαράζεται ξαφνικά απο ένα χάδι βαθύ σαν βουτιά στην πιό βαθειά σπηλιά του σύμπαντος, που δεν αφηνει όμως ούτε σημάδι, ούτε και χνάρι, προχωράει και δεν χρειάζεται. Ταξιδεύει και δεν χρειάζεται. Ξαναπερνάω τώρα απ΄το «Σετάρ: χιτζάζ ταξίμι», το 7ο track. Τίποτα δεν είναι ίδιο πιά. Ολα έχουν άλλάξει. Τελειώνει σε λίγες ώρες άλλος ένας «χρόνος», χωρίς να τελειώνει τίποτα.

Η Κλασσική Ανατολική μουσική απο την Πόλη του 18ου αιώνα ακούγεται στούς πρόποδες του Λυκαβηττού, την Αθήνα του 21ου αιώνα σαν ένα τραγούδι, ένα τραγούδι αληθινό, του σήμερα. Δεν το περίμενα αυτό καθόλου αγιε Βασίλη. Φαίνεται ήμουνα πολύ καλό παιδί φέτος για να μου κάνεις τέτοιο δώρο. Νοιώθω ξαφνικά συμφιλιωμένος με τον εαυτό μου με έναν τρόπο που έχω χρόνια να τον ζήσω. Πολλά χρόνια. Αυτή η μουσική, αυτοί οι μουσικοί, αυτές οι φωνές, τα όργανα, τα λόγια που δεν καταλαβαίνω («ψυχή μου, έ, ψυχή μου, έ, καρδιά μου αγαπημένη», μεταφράζει πρόχειρα ο Καλαϊτζίδης απο το «ουζάλ γιουρούκ σεμάϊ», για να μας δώσει μια γεύση), αυτός ο καλλιτέχνης, ο Ζαχαρίας ο Χανεντές, μου έβγαλε το πουκάμισο που φόραγα, το γύρισε χωρίς να το καταλάβω τα μέσα έξω – και μου τόδωσε να το ξαναφορέσω. Είναι το ίδιο πουκάμισο αλλά δεν με στενεύει πουθενά, είναι ραμμένο πάνω μου, στα μέτρα μου, ανασαίνω μέσα του, δροσίζομαι, γλυκαίνω, ομορφαίνω.

Ακούω το 10ο track πάλι. «Ουζάλ Γιουρούκ Σεμάϊ». Και νοιώθω πολύ ευτυχισμένος και πλήρης, σαν παιδί σ΄εναν απέραντο ανοιξιάτικο κήπο. Δεν θέλω να γράφω λόγια «στολίσματα» για ένα έργο τόσο ρωμαλεό και ταπεινό, παντοδύναμο. Περισσεύουν αυτά.

Ηθελα όμως να το μοιραστώ μαζί σας. Ψέμματα. Δεν το «ήθελα», δεν το σκέφτηκα. Μόνο του έγινε γιατί τό είχε ανάγκη ο άγγελός μου, ο εφεστώς της αθλίας μου ψυχης και του σώματος, να πάρει δύναμη κι΄αυτός να μην με εγκαταλέιψει στα μισά του δρόμου, τώρα ειδικά που μικρές πορτούλες ανοίγονται και ανεξερεύτητοι δίαυλοι φωτίζονται απο του καθενός μας το απαλό πέρασμα. Πώς το λέει ο Απόστολος Ιάκωβος στην Επστολή του; «Ποια γαρ η ζωή ημών; Ατμίς γαρ εστίν, η προς ολίγον φαινομένη, έπειτα δε αφανιζομένη».

Να ευχαριστήσω απο καρδιάς την Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεια «Εν Χορδαίς» , τηλέφωνο/fax 2310 253285, Π. Μελά 21,
546 22 Θεσσαλονίκη

Η ηλεκρονική τους διεύθυνση είναι
Www.enmusic.gr.

To mail τους: info@enmusic.gr
Καλή Χρονιά λοιπόν : Και μη το ξεχνάτε στιγμή.

Είμαστε απο Καλή γενιά.

ΥΓ ― Είμαι στο Track No 15 πάλι. «Οι της Χαλδαίας Καμίνου». Ακούω αυτό το αριστούργημα επι 150 λεπτά και 22 δευτερόλεπτα. Δεν μου έχει ξανασυμβεί ίσως ΠΟΤΕ. Κάποια συγγένεια ίσως νάχω με τον Ζαχαρία. Μου είναι πολύ οικείος, σαν νάταν ο πατέρας, ο παππούς, ο προπάππους μου.

Ποιός ξέρει; Μπορεί και να ήταν…

31/12/2008 1:48 by zardav Posted in Uncategorized | 10 Comments